De sudoku
Dit zijn de 21 cijfers. De regels zijn de gewone: 1 tot en met 9 in elke rij, elke kolom en elk blok van drie bij drie, zonder herhaling.
Wil je hem proberen? Schrijf hem over op papier, met veel ruimte voor aantekeningen. Die heb je nodig.
Waar hij vandaan komt
Hij werd in 2012 gepubliceerd door Arto Inkala, een Finse wiskundige die al jaren met opzet moeilijke sudoku's maakte. Kranten brachten hem als ‘de moeilijkste sudoku ter wereld’, en één gaf hem zelfs een 11 op een schaal van 1 tot 5. Hij staat bekend als de Everest.
Het was niet Inkala's eerste: in 2006 had hij AI Escargot gepubliceerd, die jarenlang dezelfde naam had.
Waarom hij zo moeilijk is
Het ligt niet aan de weinige cijfers. Een sudoku heeft er minstens 17 nodig om maar één oplossing te hebben, en sommige met 17 zijn zo opgelost. Het gaat om de redenering die hij vraagt, niet om hoe leeg hij is.
Er is geen begin. Als je in elk vakje de cijfers zet die er zouden kunnen staan, kom je gemiddeld op meer dan vier, en maar één vakje heeft er twee.
De gewone technieken helpen niet. Geen naakte single, geen verborgen single, geen paren, geen X-Wing, geen ketens: geen enkele plaatst ook maar één cijfer.
Hoe je de moeilijkheid van een sudoku meet
Een officiële maat bestaat niet. Liefhebbers kijken naar de moeilijkste techniek die een puzzel vraagt: een makkelijke sudoku los je op door te zien welk vakje maar één cijfer toelaat, een expertsudoku vraagt ketens van meerdere stappen, en daarboven blijven er een paar over die voor geen enkele techniek wijken.
Er zijn programma's die elke sudoku zo een score geven, en op hun lijsten staat de Everest bovenaan, naast andere met een eigen naam:
- Inkala, 2006 AI Escargot
- Inkala, 2012 Everest
- Sudokufora Golden Nugget
- Sudokufora Platinum Blonde
Welke de moeilijkste is, hangt af van wie je het vraagt.
Zo pak je hem aan
Noteer alle kandidaten. In elk leeg vakje de cijfers die nog niet in zijn rij, zijn kolom of zijn blok staan. Het is veel werk, maar zonder dat heb je niets om naar te kijken.
Begin bij het vakje met twee. Dat is het vakje in rij 8, kolom 7: daar passen alleen de 3 en de 9.
Neem er één aan en ga door. Zet bijvoorbeeld de 3, apart genoteerd, en leid alles af wat daaruit volgt. Vroeg of laat botsen twee gelijke cijfers in een rij, een kolom of een blok, of blijft er een vakje zonder cijfer over.
Botst het, dan was het de andere. Wis wat je uit de aanname hebt afgeleid en zet de 9. Wat daarna volgt, is zeker, en verderop moet je soms opnieuw iets aannemen.
Experts lossen hem op met heel lange ketens (‘als hier een 3 staat, dan daar …’), en dat komt op hetzelfde neer: aannemen en doorgaan tot iets niet klopt.
De oplossing
Bekijk de oplossing
Moeilijke sudoku's die je met redeneren oplost
Hou je van de uitdaging maar niet van gokken? Hier los je alles op met logica, stap voor stap.
Moeilijke sudoku, gratis: in de browser, met een hint die de volgende stap uitlegt als je vastzit.
Expertsudoku, gratis: die met X-Wings en ketens, de trede net onder de Everest.
Om te printen: boekjes als pdf met tien sudoku's per niveau, de oplossingen achterin.
Hou je van misdaadpuzzels: Sudoku Detective, een sudoku zonder cijfers waarin je verdachten plaatst en de moordenaar ontmaskert.
Veelgestelde vragen
Wat is de moeilijkste sudoku ter wereld?
De bekendste is de Everest, die Arto Inkala in 2012 publiceerde. Een officiële maat bestaat niet, en andere hebben dezelfde naam, zoals AI Escargot (ook van Inkala), Golden Nugget of Platinum Blonde.
Hoeveel cijfers heeft de moeilijkste sudoku ter wereld?
De Everest heeft er 21. Maar de moeilijkheid hangt niet af van het aantal cijfers: er zijn sudoku's met 17, het kleinst mogelijke aantal, die makkelijk zijn.
Heeft hij maar één oplossing?
Ja. Hij kan maar op één manier worden ingevuld, en die staat aan het eind van dit artikel.
Kun je hem oplossen zonder te gokken?
Met de gewone technieken plaats je geen enkel cijfer. Je moet een cijfer aannemen en doorgaan tot je ziet of het botst, of heel lange ketens gebruiken die in de grond hetzelfde doen.
Hoeveel cijfers heeft een sudoku minimaal?
17. Het is bewezen dat er geen sudoku met 16 cijfers bestaat die maar één oplossing heeft.
Waar kan ik gratis moeilijke sudoku's spelen?
Op sudokudetective.com, in vijf niveaus van heel makkelijk tot expert, zonder account, en ook als pdf om te printen.
Geef het door aan iemand