Een mysterie voor Halloween: een avond redeneren thuis opzetten

Waarom een zaak op zo'n avond werkt

Omdat hij de drie dingen doet die je nodig hebt als het huis vol is en niemand zin heeft in een spelregelboekje.

Hij is in vijf minuten uitgelegd. Eén persoon per rij en per kolom, de kaarten spreken de waarheid, en wie in de kamer van het slachtoffer eindigt, is de moordenaar. Dat is alles.

Iedereen begint tegelijk. Geen beurten, geen dobbelstenen, niemand wacht op iemand. Wie te laat komt, gaat zitten en speelt mee.

Hij eindigt. Een zaak duurt zo lang als een gesprek, heeft precies één oplossing en is te controleren. Niemand houdt het gevoel over dat het spel zichzelf heeft uitgerekt.

En het onderwerp is het onderwerp van de avond: er ligt een lijk, en er moet een naam vallen.

Wat je nodig hebt, en wat niet

Je hebt een printer, potloden en een tafel nodig. Verder niets.

De zaken om te printen zijn gratis en zonder account. Elke zaak bestaat in kleur, in zwart-wit — die pak je bij acht kopieën, want die vreet geen inkt — en met de oplossing als aparte PDF, precies wat je wilt met mensen om je heen: die komt aan het eind.

Geen kostuums, geen app, niets wat de avond ervoor klaargezet moet worden. En zonder printer kun je in de browser spelen door een telefoon of tablet rond te laten gaan, al wint papier in een groep: iedereen streept op zijn eigen vel.

De beste vorm: de detectiverace

Print dezelfde zaak voor iedereen en deel uit. Tweetallen werken beter dan alleen: de lol zit in het horen redetwisten.

Eén regel verandert alles: je wint niet door de moordenaar te noemen, je wint door hem te onderbouwen. Wie zijn hand opsteekt, moet de eerste stap uitleggen — welke kaart als eerste is aangepakt en waarom juist die — en houdt dat geen stand, dan loopt de race door. Zonder die regel gokt iemand het in drie minuten goed en is de avond voorbij.

Blijft er één tweetal over, geef ze dan de oplossing en laat die hardop voorlezen: de redenering staat ernaast, niet alleen het ingevulde raster. Dat is het moment waarop iemand "oh, natuurlijk" zegt en om nog een zaak vraagt.

Drie varianten, afhankelijk van het gezelschap

In teams, buiten gehoorsafstand. Twee teams in verschillende kamers met dezelfde zaak. Wie als eerste terugkomt met de naam én de reden, wint. Het wordt luidruchtig.

Rond de tafel. Eén zaak in het midden en beurten van een minuut: ieder streept één vakje weg en zegt waarom. Het gaat langzaam en iedereen kan volgen, wat je wilt als er kinderen bij zijn.

Van makkelijk naar moeilijk. Begin met een kleine zaak zodat de regels al spelend binnenkomen, en haal daarna een grote voor wie wil blijven. Wie moe wordt, gaat naar de keuken; wie doorzet, heeft zijn avond.

De decors die de sfeer leveren

Dit jaar zijn er zaken van het feest, drie: ze spelen zich af in een spookhuis, met de verdachten in kostuum, en ze staan bij de zaken om af te drukken.

Toch hoeven er geen pompoenen op het vel te staan om een avond te dragen. De sfeer komt van de plek: een landhuis, met gangen en salons; een bos; een museum na sluitingstijd; een moeras; een grot; een nachttrein.

Het is precies het decor van een ouderwetse misdaadroman, en dat is wat die avond vraagt. En omdat elke zaak zijn getekende plattegrond meebrengt, kan hij als decoratie op tafel blijven liggen.

Met kinderen, en met volwassenen die spelen als kinderen

Neem voor kinderen een kleine zaak met weinig verdachten: in een paar minuten opgelost, en de redenering lees je samen. En leg vóór het begin uit wat "naast" betekent — het aangrenzende vakje, binnen dezelfde kamer; muren snijden — want dat is de enige regel die verkeerd wordt gelezen.

Bij volwassenen is het omgekeerd: iemand probeert het uit zijn hoofd op te lossen zonder iets weg te strepen, loopt vast en verklaart dat de zaak niet klopt. Leg potloden binnen handbereik en laat wegstrepen. Het wordt opgelost door uit te sluiten, niet door te gokken.

En als iemand het te leuk vindt: het boek

Er is er altijd één die aan het eind van de avond vraagt waar er meer zijn. Het antwoord is Sudoku Detective: een paperback, in kleur, met getekende decors en de oplossing van elke zaak stap voor stap uitgelegd. Het is het soort cadeau dat echt gebruikt wordt, en het valt met Halloween net zo goed als met Kerst, dat er vlak achter zit.

De zaken in het boek zijn van het boek en staan niet op de site. Ondertussen is de site gratis, met elke week nieuwe zaken, en hier staan de volledige regels met één zaak van begin tot eind opgelost, mocht je ze willen lezen voor er iemand aanbelt.